जळगावला स्वतंत्र “उत्तर महाराष्ट्र कृषी विद्यापीठ” स्थापन करा!

नवराज्य Live न्युज नेटवर्क 

जळगाव :  उत्तर महाराष्ट्रातील जळगाव, धुळे, नंदुरबार आणि नाशिक या चारही जिल्ह्यांच्या सर्वांगीण कृषी विकासासाठी जळगाव येथे स्वतंत्र “उत्तर महाराष्ट्र कृषी विद्यापीठ” स्थापन करण्यात यावे, अशी सविस्तर मागणी सामाजिक कार्यकर्ते मुविकोराज मुरलीधर कोल्हे यांनी जळगाव लोकसभा मतदारसंघाच्या खासदार  स्मिता वाघ यांच्याकडे निवेदनाद्वारे केली आहे.

सादर करण्यात आलेल्या निवेदनात नमूद करण्यात आले आहे की, उत्तर महाराष्ट्र हा राज्यातील सर्वाधिक प्रगत कृषी विभागांपैकी एक असून येथे केळी, कापूस, मका, ज्वारी, बाजरी, डाळी, ऊस, द्राक्षे, डाळिंब, कांदा, भाजीपाला, फळबागा, दुग्धव्यवसाय आणि कृषी प्रक्रिया उद्योग मोठ्या प्रमाणावर विकसित झाले आहेत. लाखो शेतकरी या व्यवसायावर अवलंबून असून या प्रदेशाचे राज्याच्या कृषी अर्थव्यवस्थेत महत्त्वपूर्ण योगदान आहे.

विशेषतः जळगाव जिल्हा देशातील “केळीची राजधानी” म्हणून ओळखला जातो. येथील केळीची मध्यपूर्व, युरोप आणि इतर देशांमध्ये निर्यात केली जाते. कापूस उत्पादन, सूक्ष्म सिंचन, कृषी प्रक्रिया उद्योग आणि निर्यातक्षम शेतीमध्येही जळगावने वेगळी ओळख निर्माण केली आहे. इतके मोठे कृषी योगदान असूनही उत्तर महाराष्ट्रात स्वतंत्र कृषी विद्यापीठ नसणे ही मोठी उणीव असल्याचे निवेदनात नमूद करण्यात आले आहे.

विद्यार्थ्यांना मोठा लाभ

उत्तर महाराष्ट्रातील हजारो विद्यार्थ्यांना कृषी शिक्षणासाठी राज्यातील इतर भागात जावे लागते. त्यामुळे आर्थिक भार वाढतो, ग्रामीण विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षणाच्या संधी मर्यादित राहतात आणि स्थानिक कृषी समस्यांवर संशोधन कमी होते. जळगाव येथे स्वतंत्र कृषी विद्यापीठ स्थापन झाल्यास विद्यार्थ्यांना स्थानिक पातळीवर दर्जेदार शिक्षण, संशोधन, प्रयोगशाळा, आधुनिक तंत्रज्ञान आणि रोजगाराच्या नवीन संधी उपलब्ध होतील.

शेतकऱ्यांसाठी अत्याधुनिक सुविधा

प्रस्तावित विद्यापीठामध्ये आधुनिक शेती, नैसर्गिक शेती, सेंद्रिय शेती, अचूक (Precision) शेती, कृषी ड्रोन तंत्रज्ञान, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), मृदा व पाणी परीक्षण, हवामान आधारित पीक नियोजन, कीड व्यवस्थापन, कृषी सल्ला सेवा, डिजिटल विस्तार सेवा आणि बाजारपेठ मार्गदर्शन यांसारख्या सुविधा उपलब्ध करून देण्याची मागणी करण्यात आली आहे.

राष्ट्रीय दर्जाची संशोधन केंद्रे उभारण्याचा प्रस्ताव

निवेदनात जळगाव येथे पुढील संशोधन केंद्रे स्थापन करण्याचा प्रस्ताव देण्यात आला आहे—

– राष्ट्रीय केळी संशोधन केंद्र

– कापूस संशोधन केंद्र

– कृषी ड्रोन व स्मार्ट फार्मिंग संशोधन केंद्र

– कृत्रिम बुद्धिमत्ता आधारित कृषी संशोधन केंद्र

– हवामान बदल व जल व्यवस्थापन संशोधन केंद्र

– अन्न प्रक्रिया व मूल्यवर्धन संशोधन केंद्र

या संशोधन केंद्रांमुळे उत्तर महाराष्ट्रातील शेती अधिक आधुनिक, स्पर्धात्मक आणि निर्यातक्षम होण्यास मदत होईल.

भव्य विद्यापीठाची संकल्पना,

विद्यापीठामध्ये कृषी, उद्यानविद्या, कृषी अभियांत्रिकी, अन्न प्रक्रिया तंत्रज्ञान, जैवतंत्रज्ञान, कृषी व्यवसाय व्यवस्थापन, पशुसंवर्धन, दुग्धव्यवसाय, मत्स्यव्यवसाय आणि हवामान विज्ञान अशी विविध संकुले सुरू करण्याचा प्रस्ताव आहे.

‘उत्तर महाराष्ट्र कृषी ज्ञाननगरी’ उभारण्याची संकल्पना

विद्यापीठ परिसरात जागतिक दर्जाची “उत्तर महाराष्ट्र कृषी ज्ञाननगरी (Agri Knowledge City)” उभारण्याची संकल्पना मांडण्यात आली आहे. या अंतर्गत कृषी विज्ञान पार्क, कृषी प्रदर्शन केंद्र, डिजिटल कृषी संशोधन केंद्र, आंतरराष्ट्रीय परिषद केंद्र, कृषी स्टार्टअप इन्क्युबेशन सेंटर, कृषी पर्यटन केंद्र आणि कृषी संग्रहालय विकसित करण्याचा प्रस्ताव आहे.

रोजगार आणि अर्थव्यवस्थेला चालना

या विद्यापीठामुळे ५,००० हून अधिक थेट आणि २०,००० हून अधिक अप्रत्यक्ष रोजगार निर्माण होतील. कृषी प्रक्रिया उद्योग, निर्यात, स्टार्टअप्स, संशोधन, कौशल्य विकास आणि ग्रामीण उद्योगांना मोठी चालना मिळेल. शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढण्यास, उत्पादन खर्च कमी होण्यास आणि उत्तर महाराष्ट्राची कृषी अर्थव्यवस्था अधिक मजबूत होण्यास मदत होईल.

– जळगाव येथे स्वतंत्र उत्तर महाराष्ट्र कृषी विद्यापीठ स्थापन करावे.

– विद्यापीठासाठी किमान १,००० एकर जमीन उपलब्ध करून द्यावी.

– राष्ट्रीय केळी संशोधन केंद्र जळगाव येथे सुरू करावे.

– कृषी ड्रोन, कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि हवामान बदल संशोधन केंद्र स्थापन करावे.

– उत्तर महाराष्ट्रातील कृषी महाविद्यालये प्रस्तावित विद्यापीठाशी संलग्न करावीत.

– प्रकल्पासाठी उच्चस्तरीय शासन समिती स्थापन करावी.

– भारतीय कृषी संशोधन परिषद (ICAR) मान्यतेसाठी तातडीने प्रस्ताव पाठवावा.

– जळगाव जिल्ह्याला “राष्ट्रीय कृषी संशोधन व शिक्षण केंद्र” म्हणून विकसित करावे.

ऐतिहासिक विकासाचा टप्पा

मुविकोराज कोल्हे यांनी म्हटले आहे की, जळगाव येथे स्वतंत्र उत्तर महाराष्ट्र कृषी विद्यापीठाची स्थापना हा केवळ शैक्षणिक प्रकल्प नसून लाखो शेतकरी, विद्यार्थी, संशोधक आणि कृषी उद्योजकांच्या भविष्यासाठी ऐतिहासिक विकासाचा टप्पा ठरेल. या विद्यापीठामुळे उत्तर महाराष्ट्र देशातील अग्रगण्य कृषी संशोधन, शिक्षण, नवोपक्रम आणि कृषी उद्योगांचे केंद्र म्हणून विकसित होईल यासाठी खासदार मा. श्रीमती स्मिताताई वाघ यांनी केंद्र सरकार आणि महाराष्ट्र शासनाकडे हा प्रस्ताव प्राधान्याने मांडून आवश्यक ती कार्यवाही करावी, अशी नम्र विनंती करण्यात आली आहे.